Taijiquan als gevechtskunst
Je hebt gekozen voor de martiale groep. In deze groep zie je exact hetzelfde als in de groep "gezondheid en relaxatie", maar er wordt sneller vooruitgegaan en de lat wordt hoger gelegd. Hierdoor is het absoluut noodzakelijk om buiten de les te trainen. Verder wordt er ook onmiddellijk aandacht besteed aan het martiale aspect van taijiquan, in het begin enkel passief (je kijkt gewoon naar wat ik toon), maar later ook actief. Het martiale wordt zeer geleidelijk ingevoerd, maar hoe verder de training vordert, hoe meer je evolueert naar het zelfverdedigingsaspect. Vanaf het derde jaar begin je met een partner martiale toepassingen te oefenen. In de martiale groep volgen we het programma met graden dat je hier in de linkerbalk kan aanklikken en je dient telkens een test af te leggen om naar het volgende niveau te gaan. Wil je liever geen examens afleggen, dan kies je voor de groep "gezondheid en relaxatie".
Taijiquan is een zelfverdedigingsmethode, gezondheidsdiscipline en bewegingskunst. Het is echter geen passieve vorm van relaxatie: je leert op een losse, ontspannen, harmonieuze manier bewegen, maar het leerproces vergt heel wat inspanning en geduld en de training is bijwijlen behoorlijk zwaar voor de benen.
1. Het gezondheids- en relaxatie-aspect
Hierover vind je meer uitleg bij de groep "gezondheid en relaxatie". Ook dit aspect komt volledig aan bod in de martiale groep. Het is het yin-aspect van de training, maar er is ook een yang-aspect, het martiale, dat in de martiale groep aan de training toegevoegd wordt en waarover je hieronder meer vindt.
2. Het martiale aspect
Tegenwoordig wordt taijiquan bijna uitsluitend beoefend als relaxatie- en gezondheidsmethode, waarmee enkel het yin-aspect van taijiquan aan bod komt. Het yang-aspect (het martiale), wordt nauwelijks nog beoefend. Nochtans stimuleert het kennen van de gevechtstoepassingen de intentie waarmee we onze qi (innerlijke energie) sturen en alleen dan kan taijiquan het volle effect hebben dat we ervan verwachten voor onze gezondheid.
Taijiquan is eigenlijk kungfu. De 'quan' in taijiquan betekent immers 'vuist' of 'vechten'. Elders op deze site maak ik om het gemakkelijk te houden een onderscheid tussen 'kungfu' en 'taijiquan' omdat dit idee nu eenmaal zo gegroeid is bij het grote publiek, maar eigenlijk klopt dat niet: kungfu (of wushu) staat voor alle Chinese gevechtskunsten en daar hoort taijiquan even goed bij. Een van de manieren om de honderden Chinese kungfustijlen onder te verdelen is in zachte en harde, of interne en externe stijlen. Taiji is een zachte, interne kungfustijl.
Je kan taijiquan dus wel degelijk gebruiken als zelfverdediging, maar dan moet je het wel in al zijn aspecten beoefenen en veel geduld hebben: het is eeuwenoud, uiterst verfijnd en diepgaand, en juist daardoor een lange en moeilijke weg. De 'vorm', het meest populaire en vaak enige aspect van taijiquan dat nog beoefend wordt, is weliswaar belangrijk, maar vormt slechts een klein deel van de training. Taijiquan bestaat uit een evolutie in een aantal stappen:
- qigong of chi kung (intern energiewerk)
- de vorm
- martiale toepassingen van de vorm
- pushing hands en de martiale toepassingen ervan
- de gevechtsvorm (een tweepersoonsvorm) en zijn martiale toepassingen
- vrij gevecht: gebaseerd op een combinatie van al het vorige en volledig vrij
Enkel punt 1 en 2 -- qigong en de vorm -- zijn solotraining. Al de rest is partnerwerk. Slechts een klein deel van taijiquan bestaat dus uit solowerk. Bovendien zie je taijiquan bijna altijd traag uitgevoerd worden. Nochtans moeten deze vier aspecten niet alleen traag, maar ook snel en met krachtmanifestatie (fa jin) geoefend worden. Die krachtmanifestatie heeft echter niets met spierkracht of spierspanning te maken.
Qua principes leunt taijiquan dicht aan bij stijlen zoals het Japanse aikidō en hakkō-ryū jūjutsu: cirkelvormigheid, ontspannenheid, zachtheid en meegaan met de kracht van de tegenstander om ze zo te absorberen en te neutraliseren en ze vervolgens tégen de aanvaller te gebruiken. De gevechtstechnieken in taijiquan worden ondersteund door het gebruik van interne energie, die we opwekken en vrijmaken door ontspanning, concentratie en een correcte ademhaling. Taijiquan werkt voornamelijk op heel korte afstand van de tegenstander, wat wilt zeggen dat men voortdurend contact met hem probeert te houden met de handen (= pushing hands). Zodra men na het onderscheppen van een aanval contact heeft gemaakt, blijft men aan de tegenstander 'kleven' om zijn zwaartepunt te controleren en probeert men hem uit het evenwicht te brengen en een opening in de verdediging te vinden om aan te vallen. Als het geschikte moment wordt gevonden, kan men aanvallen met een slag, trap, qin na of shuai jiao.
- qin na betekent de tegenstander onder controle houden door hem te immobiliseren met gewrichtsklemmen, maar ook aanvallen op drukpunten of het dichtduwen van slagaders of luchtpijp worden er soms bijgerekend.
- gewrichtsklemmen betekent het te ver buigen of strekken van gewrichten met behulp van hefboomtechnieken, waardoor je zonder kracht iemand onder controle kunt houden en extreme pijn kunt veroorzaken zonder blessures. Het zijn technieken die vaak door de politie worden gebruikt bij arrestaties.
- shuai jiao of takedowns betekent de tegenstander uit zijn evenwicht brengen en doen vallen door hem te vegen, te werpen, te doen struikelen, enz.
Voor een zo efficiënt mogelijke zelfverdediging is het logisch dat je alle mogelijkheden benut die je lichaam je biedt. Als de ene techniek niet werkt, moet je onmiddellijk kunnen overschakelen naar een andere techniek. Sommige mensen zijn bijvoorbeeld vrij ongevoelig voor gewrichtsklemmen en dan moet je onmiddellijk kunnen trappen, slaan of je tegenstander kunnen werpen. Daarom zijn de vier bovengenoemde categorieën technieken terug te vinden in alle Chinese gevechtskunsten, ook in taijiquan. Ze overlappen elkaar gedeeltelijk, ondersteunen elkaar en worden meestal gecombineerd toegepast.